Bugun...



BAŹE

Tarih: 27-02-2016 10:30:18 Mefeyequ: 27-02-2016 11:00:18 + -


Baźer, tame ṫu ziéxer amırıme tame zediṫu ziéxer, (Diptera) ziraore hašwuš ḱupım şış


BAŹE

BAŹE

 

Yišexer: Adıǵe: Baźe, Arab: ذُبَاب , Tr:Sinek, İn:Fly, Fr: Mouche , Rus: Муха , Latin: Musca    

Baźe, tame ṫu ziéxer amırıme tame zediṫu ziéxer, (Diptera) ziraore hašwuš ḱupım şışe ĺezerıtxeme nıkoáha yazediše.

Tame ṫu zié ḱupım xetı baźexeme yaşışe arğoy,  beźeneşü’, baźeşü’ıše re beźeğoźe šemće yape kaxeşıx. Pémışş’ıḣuće blağaćı.

 

Dunayem yizećerem wunağo177 şızerıwğoyığe  zetéfığe 120 000  mepsewu. Palearktikte wunağo 120 re zetéfığe 29 579 , Tırḱuye’miy wunağo 63 re zetéfığe 1170’ım nehıbe şepsewu.  

Yapkıxeme kitin başe zeraxemıĺım peé pkı şabex. Yiş’ıćeće tame ṫu zié woterxer ḱupı yinı ṫum zetéćıx.

Arğoyxer (Nematocera) yixere ḱupım şışe tame ṫu zıpıtıme yaşışe yipk  daxe, psığo apkı ĺepkı ćıhaw neha berer yixere ḱupım neha šıqux.

Baźexer, baźe şü’ıšexer (Brachycera) yixere ḱupım şışe tame ṫu pıte yipk ĺeḱure, ĺeşı ş’ıće yiew, apkıĺepkı ćaḱow neha berer adere yixere ḱupım neha yinıx.  

 

Zećeri ğonaqo-yeşü’ınĺaqo amırıme bzeyaqo-şü’ınĺaqo je ş’ıće yea şıtıx. Zew’o zeḣoćığe  (holometabol) yea zereşıtıxem peé hamlıwıjıyexemi (lavra) yaĺeğuće re yapsewuće ĺeşığexem re are zefemıdexe başeće zetéćıx.Ğojı, kahwaşö, wuśışö, amırıme şü’ıšaşö meḣux.

Cyclorrhapha ḱupım şışı baźexeme abjenaĺe yişıu werdıḣu nıkom fede zegoçığe zéraemće  yaş’ejıx.  Keĺfe zıḣurem, mı zegoçığem pkı psışöće yizı ḣuğe zı çese yıişöće kéğapşızı ḉıser areşteće yeğaparte. yizeḣoćığe zikuxerem mı çeser yiş’erış’e şha qošım yehajızı a zegoçığer nıko ğatḣığem fed zı wuje kıténejı. Şışıṕeş’ıćeće (Taksonomi) mı wujım liyeşüxe yie şıt.

 

Beźeğud mı baźem bılımxer yeğaṫırze

 

Tame ṫu zıpıt ḱupır adere hašwuš ḱupıme yafeşhafı zış’ıre şhafığe ş’ıćer, yiwujıre tamexeme  zeḣoćığe yafeḣuzı zepeşeç of yiĺeğo yiśıpe gurzı pıĺe zı pkı ş’ıćer arı. Mı pkı ş’ıćer ṫequ’ neha şhafe Strepsiptera ḱupımiy yawoĺeğuĺ’e.

ĹEĞUN

Tabanus şış baźem yinexer

 

 

Zı zawleme yanexer yinı ḣuxi şham yinehaberer zeĺawbıtığ. Nexeme yayinığe re yaneḱu ćıṕe, wunağomće re ḣubzığemće şhafı meḣu. Bızıxeme yane zegotıxer naṫem hazere zegoşığe tétıxemi, Ḣuxeme yanexer zenesıx. Nexeme yaşöxer pĺıjım şewublew kahwaşö ćaṕše nesıfe zebleḣuğe meḣu, mı şöxer ḱupĺı,wuśışö ćaṕše, pĺıjı bantxemće wugoşığew, nexeme dexaşe zı şö tépĺaće yaretı. Ş’ıwunem şıpsewureme yanexer neşü ḣuğe şıtıx.  şımiyem fede çezıwı ḣuğe fı şı ḣure ner nefıne zakor zexafışü; şhaém yaĺeğurep.

 

 

Beźeşü’ıšem (Musca domestica) yipkı zexeş’ıć ğaş’eğonıded. yenaha ğaş’eğonır, zexeĺeşöáğe zı ş’ıće zié yinexer arı. Beźeşü’ıšem yişha tétı ne xım, yifızeguğeće min 400 nejiye (ommatid) će ḣuğe değuşedede zı ĺeğuće sisteme şıt. Zı nejiye zırızım zı fır zeriĺeğurem peé, ĺağoe şhaḱušım zediyi kızışıqorem kışnewujı feoáğer zexéfı. Y    inejiye zırızxeme zı nem yiş’ıće pstewur yiğaśaéw şıtıx. Mı ne ş’ıćem yiapıağuće yişha yimığazew yıibıri yeĺeğuşü. Šıqo zereşıtıxem peé mm 2 peblağe zı pkığor şhafe zı nerıpĺe femıyew zexefığe yeĺeğuşü. Mı nexer nehışü’ı zış’ıre ş’ıćeme yazıreri ĺeğuće febjağer arı. Šıfım yine zı šunṫem (saniye) 20 re 50 cefı- ćaṕše şö zetéćığer zexifışü bete, baźeşü’ıšem yizexefıće, zı šunṫem (saniye) 200 zem nesı.

 

Beğon

Waşöm şıbıbı bete zezışére  baźexer (Simosyrphus grandicornis)

Baźeşü’ıše hamlıwjiyxer

Arğoy hamlıwjiyxer

Sane śekutamem fede amırıma udem fede ćenćexemće ş’ığe, ućıha-ćıha, ćenćexer zırıze amırıme ğoyiğe yağaıĺıx..

Zağore baźexer, neha beremće txıšerıĺxeme, hamlıwjiyxer kaĺfı (larvipar).

Hamlıwjiyxer zeḣoćınığe zié adere hašwušxeme yafede, ĺeşığaxeme zıśeće yafede ḣuxerep. Zeqoáćem yeqo baźe hamlıwjiyxer ĺeşıxe zıḣurem şö zebleḣuğo 3-4 ḣućezetéf yie şıt.

Arğoyxem re zağore baźe haksakıme yaḣunığe ḣućezetéf  hademıf ḣunığe ş’ıće yae meḣux. Jıkeşać

Ĺeşığaxeme yakurbeçiy sistemır  değo ĺeşığe şıt. Baźeşü’ıše (Musca domestica),  zı šunṫem (saniye) 200 fedize tame yawtxıpş’ı bete, zzızağapsefı bete yağaqodıre enerjim yizı 100 zetétı fedize enerji pağeqoáde. Aktif bıbıće, enerji be faye zı ḣuş’e mıy ḣıyaćer ğaterezığe oksijen kewkozenığeće ḣuşüne şıt. Nıbe ĺenıkom çezıwu şıḣuğe pş’quṫu beme yanesıre ṫoáéxemće (ṫoáćexemće) (stigma) rehatew jı kaşe jı yatışü. Mı ḱubjaneme yarihare jır, neha šıqu jı tfejiyexemće nelıneme zeğefağew yaĺınéğası. Baźe, zıgorem zışıṫısırem, yinıbe ĺentfxer yikuzıxegorem, yiqošı jı yirefe.  Bıbı zıḣurem ay fayerep. Ar zıfeḣurer 200 fedize tame zeréworem peé firikune jı zızerişerer arı. Areşteće jı keşen tını peé şhafe zı enerji piğaqoáderep.

 

Psewoşx  

Psewoşxınew psışö pkığoxer yawxıx. Psışö şü’ınĺınır, psewoşx kenawım yipe pıtı rıf ṫumće yeğaśaé. Nehaberemće psewoşxıxer yijağe zı kenaw psığoće yepxığe neğu bıḣum şızeoş’e.

Bıbıće

Baźexer bıbıne zıḣuxerem zıdeqoştı bğur zexezfıre yapkı yilejaće ze değo yepĺıjıx. kışnewujım bıbıće adewadexeme yawujıpkere pĺequğer yaş’ıjızı woşöḱur zığabıbıştı pilotum fede, yipeće şıe yizepeşı pkıxer (halter) yeğapsıxezı bıbın şıtıćem (pozisyonum) yeha. Yawujdedemiy bjapšıme yaśıpe pıtı kudiyiĺe (reseptör)xemće, jıbğem yiĺeşığe re yibğum yepĺızı tećıće koápe re yifebjağe yeğapsızı ay yiwujı bıbıne metecı. Mı zığahazerıćer  ćekoáşe zamanım yiqošı yeğaśaé. Bıbıne zeréféje başe témıqo zéğafabjeşü yifebjağe zı sehatım kilometre 10 néğasışü.

 

bjapšı ćaḱo re ne yinıxer yie, yićıhağe mm 6- 8 fedizı ḣure baźeşü’ıšem (Musca domestica) yije śıpe paḱo šırbım fed. Šırbım  yiśıpe süngerım fede zı şhante ş’ıće yie şıtew, yişıu kanewjiyexeme yafede ğoáne bexer yiex. Bğegupem yibğu ṫuće yipkı xeṫağe şıtı tamexer, xoxemće goşığe, ṕeédede zı şönedı yiḣağe şıt. Mıxer zım aderem dirımığaştew şhaf şhafe yeğaḣıyeşü, şhaém bıbı bete arep. Bıbığom, zı tame zié woşöḱuxeme zérapĺeğuĺ’erem fede zı tḣıśe şıumće maqo keqojıx. Mı tamexeme yaḣıyaće zığaorış’ere ĺentfxer, baźer bıbıne zereféjew zakuzı, yixe kıziriğazexıremiy melanle. Bıbıne zıféjerem, xoxemće yiğaorış’ere mı ĺentf re tame ḣıyaćexer, zı zaman kışnewujı otomatiké lejene féje. Baźeşü’ıšem yitamexer febjaşe yewtxıpş’ıx. Mı wutxıpćem yibıbıće téwbıtağe yeğaterezı.

Habaź mı baźer pıte zı baźe haxeme şıxeme yapıse yawoĺeğuĺ'e

 

Habaź mı baźeri pıte zı baźe haxeme şıxeme yapıse yawoĺeğuĺ'e

 

Şışıṕeş’ıće

Baźexer (Diptera), Strepsiptera (jıf tameziéxer ), Mecoptera (ćeğaşı baźexer) re Siphonaptera (bjıźexer) ḱupıme yediş’iğe Antliophora šem yiş’eğı zı yipşere ḱupım şızerewğoyix. Mı ḱupır Lepidoptera (tame xebźeziéxer ) re Trichoptera (qošıpxe hašwušxer) ḱupxeme yadiş’iğe Panorpida šem yiş’eğı neha yinew zı ḱup yeğawućü.

Arğoyxer

Anopheles gambiae

Chironomidae

Simuliidae

Tipulidae

Yixere ḱup: Nematocera (Arğoyxer)

Yixere ḱup: Axymyiomorpha

Wunağo: Axymyiidae

Yixere ḱup: Culicomorpha

Yipşere wunağo: Culicoidea

Wunağo: Dixidae

Wunağo: Corethrellidae

Wunağo: Chaoboridae

Wunağo: Culicidae

Yipşere wunağo: Chironomoidea

Wunağo: Thaumaleidae

Wunağo: Simuliidae

Wunağo: Ceratopogonidae

Wunağo: Chironomidae

Yixere ḱup: Blephariceromorpha

Wunağo: Blephariceridae

Wunağo: Deuterophlebiidae

Wunağo: Nymphomyiidae

Yixere ḱup: Bibionomorpha

Wunağo: Anisopodidae

Wunağo: Bibionidae

Wunağo: Bolitophilidae

Wunağo: Cecidomyiidae

Wunağo: Diadocidiidae

Wunağo: Ditomyiidae

Wunağo: Hesperinidae

Wunağo: Keroplatidae

Wunağo: Lygistorrhinidae

Wunağo: Mycetophilidae

Wunağo: Pachyneuridae

Wunağo: Rangomaramidae

Wunağo: Sciaridae

Yixere ḱup: Psychodomorpha

Wunağo: Canthyloscelididae

Wunağo: Perissommatidae

Wunağo: Psychodidae

Wunağo: Scatopsidae

Yixere ḱup: Ptychopteromorpha

Wunağo: Ptychopteridae

Wunağo: Tanyderidae

Yixere ḱup: Tipulomorpha

Wunağo: Cylindrotomidae

Wunağo: Limoniidae

Wunağo: Pediciidae

Wunağo: Tipulidae

Wunağo: Trichoceridae

Baźe şü’ıšexer

Dioctria atricapilla

Bombylius major

Empis opaca

Fannia canicularis

Silvius alpinus

Tabanus.bovinus

Stratiomys maculosa

Chloromyia formosa

Coenomyia ferruginea

Zı baźe zefeşhaf

Yixere ḱup: Brachycera (Baźeşü’ıšexer)

Yixere ḱup: Asilomorpha

Wunağo: Asiloidea

Wunağo: Empidoidea

Wunağo: Nemestrinoidea

Yixere ḱup: Muscomorpha

Pış’ıć: Aschiza

Yipşere wunağo: Platypezoidea

Wunağo: Phoridae

Wunağo: Opetiidae

Wunağo: Ironomyiidae

Wunağo: Lonchopteridae

Wunağo: Platypezidae

Yipşere wunağo: Syrphoidea

Wunağo: Syrphidae

Wunağo: Pipunculidae

Pış’ıć: Schizophora

Yixere pış’ıć: Acalyptratae

Yipşere wunağo: Conopoidea

Wunağo: Conopidae

Yipşere wunağo: Tephritoidea

Wunağo: Lonchaeidae

Wunağo: Pallopteridae

Wunağo: Piophilidae

Wunağo: Platystomatidae

Wunağo: Pyrgotidae

Wunağo: Richardiidae

Wunağo: Tephritidae

Wunağo: Ulidiidae (Otitidae)

Yipşere wunağo: Nerioidea

Wunağo: Cypselosomatidae

Wunağo: Micropezidae

Wunağo: Neriidae

Wunağo: Pseudopomyzidae

Yipşere wunağo: Diopsoidea

Wunağo: Diopsidae

Wunağo: Gobryidae

Wunağo: Megamerinidae

Wunağo: Nothybidae

Wunağo: Psilidae

Wunağo: Somatiidae

Wunağo: Strongylophthalmyiidae

Wunağo: Syringogastridae

Wunağo: Tanypezidae

Yipşere wunağo: Sciomyzoidea

Wunağo: Coelopidae

Wunağo: Dryomyzidae

Wunağo: Helosciomyzidae

Wunağo: Ropalomeridae

Wunağo: Huttoninidae

Wunağo: Heterocheilidae

Wunağo: Phaeomyiidae

Wunağo: Sepsidae

Wunağo: Sciomyzidae

Yipşere wunağo: Sphaeroceroidea

Wunağo: Chyromyidae

Wunağo: Heleomyzidae

Wunağo: Sphaeroceridae

Wunağo: Nannodastiidae

Yipşere wunağo: Lauxanioidea

Wunağo: Celyphidae

Wunağo: Chamaemyiidae

Wunağo: Eurychoromyiidae

Wunağo: Lauxaniidae

Yipşere wunağo: Opomyzoidea

Wunağo: Agromyzidae

Wunağo: Anthomyzidae

Wunağo: Asteiidae

Wunağo: Aulacigastridae

Wunağo: Clusiidae

Wunağo: Fergusoninidae

Wunağo: Marginidae

Wunağo: Neminidae

Wunağo: Neurochaetidae

Wunağo: Odiniidae

Wunağo: Opomyzidae

Wunağo: Periscelididae

Wunağo: Teratomyzidae

Wunağo: Xenasteiidae

Yipşere wunağo: Ephydroidea

Wunağo: Camillidae

Wunağo: Curtonotidae

Wunağo: Diastatidae

Wunağo: Ephydridae

Wunağo: Drosophilidae

Yipşere wunağo: Carnoidea

Wunağo: Acartophthalmidae

Wunağo: Australimyzidae

Wunağo: Braulidae

Wunağo: Canacidae

Wunağo: Carnidae

Wunağo: Chloropidae

Wunağo: Cryptochaetidae

Wunağo: Inbiomyiidae

Wunağo: Milichiidae

Wunağo: Tethinidae

Yixere pış’ıć: Calyptratae

Yipşere wunağo: Muscoidea

Wunağo: Anthomyiidae

Wunağo: Fanniidae

Wunağo: Muscidae

Wunağo: Scathophagidae

Yipşere wunağo: Oestroidea

Wunağo: Calliphoridae

Wunağo: Mystacinobiidae

Wunağo: Oestridae

Wunağo: Rhinophoridae

Wunağo: Sarcophagidae

Wunağo: Tachinidae

Yipşere wunağo: Hippoboscoidea

Wunağo: Glossinidae

Wunağo: Hippoboscidae

Wunağo: Mormotomyiidae

Wunağo: Nycteribiidae

Wunağo: Streblidae

Yixere ḱup: Stratiomyomorpha

Wunağo: Pantophthalmidae

Wunağo: Stratiomyidae

Wunağo: Xylomyidae

Yixere ḱup: Tabanomorpha

Wunağo: Athericidae

Wunağo: Austroleptidae

Wunağo: Oreoleptidae

Wunağo: Pelecorhynchidae

Wunağo: Rhagionidae

Wunağo: Spaniidae

Wunağo: Tabanidae

Yixere ḱup: Vermileonomorpha

Wunağo: Vermileonidae

Yixere ḱup: Xylophagomorpha

Wunağo: Xylophagidae

 

Hatko Nuri




Kıxećıṕe: Hadram Adı?e medya

Mı kebarım 1784 fedize yecağex.

FACEBOOK PIUH
Pıuh

ADERE HAŠWUŠXER Kebarxer

BERE ZÉCAĞE KEBARXER
  • NEPE
  • MI THAMAFEM
  • MI MAZEM
YAWUJIRE ZITÉGUŞIAĞEXER
FOTO GALERİ
  • Ladik Adıǵe xasem yiuxığo
    Ladik Adıǵe xasem yiuxığo
  1. Ladik Adıǵe xasem yiuxığo
FOTO GALERİ
WİDEO GALERİ
  • ŚET CEWDET SAİD ÉFENDI - 2
    ŚET CEWDET SAİD ÉFENDI - 2
  • Cewdet Said Éfendı 1
    Cewdet Said Éfendı   1
  • Xexes Wideo
    Xexes Wideo
  • Şeşen
    Şeşen
  • Se kısegupsış
    Se kısegupsış
  • Nıbjır 35
    Nıbjır 35
  1. ŚET CEWDET SAİD ÉFENDI - 2
  2. Cewdet Said Éfendı 1
  3. Xexes Wideo
  4. Şeşen
  5. Se kısegupsış
  6. Nıbjır 35
WİDEO GALERİ
YUKARI